الشيخ أبو الفتوح الرازي
33
روض الجنان وروح الجنان في تفسير القرآن ( فارسي )
چه ملوك را به كار آيد از ساز و عدّت داده بودند . * ( وَلَها عَرْشٌ عَظِيمٌ ) * ، گفتند : سرير بلقيس را مقدّمه از زر بود ، مكلَّل به انواع جواهر از ياقوت سرخ و زمرّد سبز ، و پس او از سيم بود مكلَّل به انواع جواهر . و آن را چهار قايمه بود : يكى از ياقوت سرخ ، و يكى از ياقوت زرد ، و يكى از زمرّد سبز ، و يكى درّ سپيد ، و صفيحههاى ( 1 ) آن از زر بود مرصّع به جواهر ، و هفت خانه بر او بود بر هر خانهاى درى بسته . عبد اللَّه عبّاس گفت : سرير بلقيس سى گز بود در طول ، و سى گز در عرض ، و سى گز در هوا . مقاتل گفت : هشتاد گز در هشتاد در هشتاد بود ( 2 ) . * ( وَجَدْتُها وَقَوْمَها ) * - الاية ( 3 ) ، گفت دگر آن كه : او را يافتم و قوم او را ( 4 ) كه آفتاب مىپرستيدند بدون خداى - عزّ و جلّ ، و شيطان اعمال ايشان مزيّن بكرده بود ايشان را ( 5 ) و منع كرده بود ايشان را از راه حق ، ايشان ، مهتدى و راه يافته نمىشدند . * ( أَلَّا يَسْجُدُوا ، ) * كسائى و يعقوب به روايت رويس ( 6 ) و حسن و حميد و اعرج و السلمىّ خواندند : الا يسجدوا ، على تقدير : الا يا اسجدوا ، اى الا يا هولاء اسجدوا ، و اين امر باشد ، « الا » استفتاح ( 7 ) كلام است و « يا » حرف ندا و منادى محذوف ، و « اسجدوا » ، امر مخاطبان را ، و از عرب شنيدهاند : الا يا ارحموا علينا الا يا تصدّقوا علينا ، مراد آن كه يا قوم ! قال الاخطل - شعر : الا يا اسلمي يا هند هند بني بدر و ان كان حيّا قاعدا ( 8 ) آخر الدهر و قال آخر - شعر : الا يا اسلمي ( 9 ) ذات الدماليج و العقد و قراءت عبد اللَّه مسعود ( 10 ) بر اين است ، و ابىّ خواند : الا ( 11 ) يسجدون ( 12 ) ، و باقى قرّاء
--> ( 1 ) . همهء نسخه بدلها : صحيفها . ( 2 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز كا : هشتاد گز در هشتاد گز بود . ( 3 ) . كا هدهد . ( 4 ) . همهء نسخه بدلها بجز كا يافتم . ( 5 ) . همهء نسخه بدلها : « ايشان را » ندارد . ( 6 ) . كا و ابو جعفر . ( 7 ) . كا : افتتاح . ( 8 ) . آط ، آب ، آج ، آز ، آل ، كا : حيا فاعدى ، چاپ شعرانى ( 8 / 395 ) : حيّا ناعدى ، تفسير طبرى ( 19 / 93 ) : حىّ قاعدا . ( 9 ) . مش : اسلموا . ( 10 ) . كا : عبد اللَّه عبّاس . ( 11 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز كا يا . ( 12 ) . آج ، آل ، يسجدوا .